Actuele wetgeving 2025 en de bestrijding van ratten
De bruine en zwarte rat zorgen in Vlaanderen voor aanzienlijke overlast en schade. Voor de bestrijding ervan winnen PCP-luchtdrukwapens (Pre-Charged Pneumatic) aan populariteit als een effectief en discreet middel. De wetgeving hierrond is echter een kluwen van verschillende regelgevingen: de bestrijding van de rat zelf is vrij, maar het gebruikte wapen valt onder de Belgische Wapenwet. In dit artikel ontrafelen we het actuele juridische kader voor 2025.
⚖️ Juridisch statuut van de rat in Vlaanderen
De kern van de zaak is de specifieke status van de bruine rat (Rattus norvegicus) en de zwarte rat (Rattus rattus) in de Vlaamse wetgeving.
- Geen jachtwild: Beide soorten zijn niet opgenomen in artikel 3 van het Jachtdecreet (24 juli 1991). Dit betekent dat ze niet onder de jachtwetgeving vallen en er bijgevolg geen jachtverlof vereist is voor hun bestrijding.
- Niet beschermd: De ratten zijn evenmin vermeld in artikel 3 van het Soortenbesluit (15 mei 2009). Ze genieten dus geen enkele beschermingsstatus.
Deze dubbele uitsluiting heeft een duidelijk gevolg: de bestrijding van de bruine en zwarte rat is in Vlaanderen vrij toegestaan. Er is geen voorafgaande toestemming of afwijking van de regelgeving nodig. De bestrijding valt buiten het toepassingsgebied van zowel het Jachtdecreet als het Soortenbesluit.
Dit betekent echter geen volledige vrijgeleide. De bestrijding moet nog steeds gebeuren binnen de grenzen van andere relevante wetgevingen, met name de Belgische Wapenwet en de regels rond dierenwelzijn.
PCP-wapens en de Belgische Wapenwet (2025)
De Belgische Wapenwet (8 juni 2006) classificeert PCP-wapens, luchtdrukwapens werkend op vooraf gecomprimeerde lucht, in de categorie van de vrij verkrijgbare wapens. Ze worden dus niet automatisch als vergunningsplichtig beschouwd, op voorwaarde dat ze aan specifieke criteria voldoen:
- Geen vuurmechanisme: Het wapen bevat geen mechanisme waarbij verbranding van kruit plaatsvindt, zoals bij klassieke vuurwapens.
- Geen verboden hulpstukken: Het wapen mag niet uitgerust zijn met verboden accessoires die de controle of detectie bemoeilijken. Denk hierbij aan geluiddempers (hoewel een geïntegreerde geluiddemper vaak wel is toegestaan), laser sights of nachtkijkers.
- Meerderjarigheid: De gebruiker moet meerderjarig zijn.
Wanneer aan deze voorwaarden is voldaan, mag het PCP-wapen vrij voorhanden zijn zonder vergunning.
Vervoer en gebruik: De 'Wettige reden'
Hoewel het bezit vrij is, zijn het vervoer en het gebruik van een PCP-wapen strikt gereguleerd. De Wapenwet eist dat de gebruiker te allen tijde een 'wettige reden' kan aantonen voor het dragen of vervoeren van het wapen.
Faunabeheer en de bestrijding van overlastgevende soorten, zoals ratten, worden erkend als een dergelijke wettige reden. Om dit praktisch te staven, is het essentieel dat de gebruiker een schriftelijk akkoord kan voorleggen van de eigenaar van het perceel waar de bestrijding plaatsvindt. Dit document bewijst uw toelating en de legitimiteit van uw activiteit.
Context: bestrijding van invasieve uitheemse soorten
Hoewel ratten niet onder het Soortenbesluit vallen, is het nuttig om te kijken naar de regels die wél gelden voor andere soorten die met luchtdrukwapens bestreden mogen worden. De bestrijding van invasieve uitheemse soorten wordt strikt geregeld door de Europese Verordening 1143/2014 en het Vlaamse Soortenbesluit.
Voor een aantal van deze soorten op de Unielijst (zoals de wasbeer, nijlgans, muntjak of Aziatische grondeekhoorn) laat Bijlage 3/1 van het Soortenbesluit het gebruik van luchtdruk- en gasdrukwapens expliciet toe, mits voldaan wordt aan specifieke technische vereisten.
Het gebruik van vuurwapens, luchtdrukwapens en gasdrukwapens is uitsluitend toegestaan voor personen die in het bezit zijn van een geldig jachtverlof, zoals bepaald in de Vlaamse jachtregelgeving.
Onderstaande vereisten zijn opgesteld om het dierenwelzijn te garanderen en geven een goede indicatie van wat als ethisch en effectief wordt beschouwd:
- Soorten < 2 kg (volwassen): Minimaal kaliber 4,5 millimeter én een minimale trefenergie van 17 joule op 35 meter.
- Soorten > 2 kg (volwassen): Minimaal kaliber 6,35 millimeter én een minimale trefenergie van 40 joule op 35 meter.
De actuele lijst van soorten en de bijbehorende regels is te vinden op de website van het Agentschap voor Natuur en Bos (natuurenbos.vlaanderen.be).
Hoewel deze specifieke energienormen wettelijk gezien enkel gelden voor de bestrijding van die specifieke invasieve exoten, vormen ze een belangrijke ethische richtlijn. Ook bij de bestrijding van ratten moet het dierenwelzijn gerespecteerd worden, wat impliceert dat een wapen met voldoende kracht gebruikt moet worden om onnodig lijden te voorkomen.
Algemeen verbod: wapens en verdovende middelen
Tot slot legt de wetgeving een absolute en cruciale veiligheidsregel op. Het is ten strengste verboden om vuurwapens, luchtdrukwapens of gasdrukwapens te dragen in de volgende situaties:
- Bij een ademanalyse van ten minste 0,22 mg/l uitgeademde alveolaire lucht;
- Bij een bloedanalyse van ten minste 0,5 g/l bloed;
- In een staat van dronkenschap of een vergelijkbare toestand door drugs of geneesmiddelen.
Deze regel waarborgt de veiligheid van de gebruiker en de omgeving en geldt in elke context.
Eventuele vragen: info@huntingpractice.eu